Hoewel Oekraïne sinds ruim vier jaar haast dagelijks onze huiskamers binnenkomt, zij het om de verkeerde redenen, kan ik er niet omheen, dat we op het vlak van de muziek van ginds, eigenlijk bijzonder weinig blijken te kennen. Deze plaat geeft ons de kans enigszins aan dat euvel tegemoet te komen, al besef ik, nu ik ze een aantal keren gehoord heb, dat het misschien een tikkeltje gewaagd is om er van uit te gaan dat mensen zich massaal op de Oekraïense muziek zullen storten. Ik leg even uit waarom: o te beginnen is er de hindernis van de taal. Die taal is oop deze plaat nogal belangrijk, maar als je geen Oekraïens begrijpt, schiet je niet meteen op. Nu krijg ik wel vaker dingen te horen, waar ik geen jota van begrijp, maar bijna altijd zorgen melodie of arrangement toch voor enige toegankelijkheid. Ook daar ligt het met deze plaat wat moeilijk, want de muziek die Sadovska en haar kompanen maken, is niet meteen vanzelfsprekend.

Sadovska woont en werkt in Duitsland, waar ze niet alleen kunstenares is, maar zich omschoolde tot activiste, sinds de Sovjet Unie haar thuisland binnenviel: ze organiseerde inzamelingen, ving vluchtelingen op, zette steunacties op en leerde veel over kogelvrije vesten, nachtkijkers en drone-onderdelen. Om maar te zeggen dat de oorlog ook haar leven in Duitsland overhoop gooide en dat uitputting en oververmoeidheid haar deel werden. Zoals dat gaat bij echte artiesten, zocht en vond ze echte schoonheid, met name in een gedicht van een dichteres, Olena Teliha, die tijdens WO II vermoord werd door Duitse fascisten. 2én zin daaruit trof haar in het bijzonder en die luidde: “Hou vol, ga door, heb vertrouwend, want er wacht je ergens iets heel moois. Je moet leven”. Dat werd haar leitmotiv bij het maken van deze plaat, die een aantal van haar eigen composities bevat, samen met bewerkingen van oudere volksliedjes. Dat eigen werk komt niet zelden uit theatervoorstellingen waarvoor zij de soundtrack schreef.

Ik werd helemaal midscheeps geraakt door”Father, 319”, een bewerking van het klassieke Onze Vader, maar vertaald naar de ontdekking van een lichaam in een massagraf in de regio Kharkiv. Het cijfer verwijst naar het nummer van het graf en de tekst, waarvan een Engelse vertaling in het CD-boekje afgedrukt staat, parafraseert dt gebed en zet het in de context van die oorlof. Wie bij zo’n tekst onbewogen blijft, moet ofwel verlamd ofwel helemaal afgestompt.

Zoals ik al zei: ik begrijp geen woord Oekraïens, maar deze plaat bulkt van de waarachtigheid: al kinkt niet alles even toegankelijk, dit is dermate intrigerend, dat ik keer op keer opnieuw ging luisteren. Dat gebeurt me lang niet altijd en dus vond ik dat ik deze plaat onder de aandacht moest brengen. Bij deze dus. Ga eens luisteren, u wordt er helemaal voor beloond!

(Dani Heyvaert)