Ook de muziekwereld kan oneerlijk zijn. Toen "Mr. Luck & Ms. Doom" van The Delines in februari 2025 uitkwam, waren de meeste critici lyrisch. Het album werd vaak genoemd als een vrijwel zekere kanshebber voor de beste albums van het jaar, om vervolgens op vrijwel geen enkele lijst te verschijnen. Als Willy Vlautin Bob Dylan of Bruce Springsteen had geheten, zouden de zaken natuurlijk heel anders zijn geweest. Hun nieuwe album "The Set Up" volgt eveneens deze lyrische traditie en vertelt het verhaal van tastbare, gebrekkige en nooit opgevende outlaws.

Er schuilt altijd iets stilletjes verwoestends in de muziek van The Delines. Terwijl veel moderne Americana de open weg en de mythe van de rondtrekkende outlaw romantiseert, vertelt de band uit Portland al jaren de verhalen die volgen nadat het stof is neergedaald: de personages die achterblijven, de verbroken plannen, de mensen die na pech in stilte proberen te overleven en nog slechtere beslissingen. Op hun nieuwste album, "The Set Up", voelt dat perspectief scherper en filmischer aan dan ooit, met als resultaat een album dat minder aanvoelt als een traditionele verzameling liedjes en meer als een nachtelijke film over de fragiele levens die zich aan de rand van de Amerikaanse droom afspelen. Centraal staat nog steeds songwriter Willy Vlautin, wiens verhalen de grens tussen muziek en literatuur al lang doen vervagen. Zijn personages kenmerken zich niet door grootse gebaren of triomfantelijke verlossingsverhalen. In plaats daarvan leven ze in motels, dwalen ze rond in ziekenhuisgangen, zitten ze alleen in geparkeerde auto's en wachten ze tot er iets in hun leven verandert. De verhalen worden verteld door zangeres Amy Boone, wier stem nog steeds één van de meest ingetogen, maar krachtige stem in de moderne Americana is. Ze zingt niet met veel kracht of drama, ze kruipt simpelweg in de huid van de personages en geeft elk personage een vermoeide menselijkheid die hun worstelingen pijnlijk realistisch maakt.

Het album opent met "The Set Up Part 1", een langzame, sfeervolle introductie die meteen de toon zet. In plaats van de deur open te gooien met een pakkende, aanstekelijke melodie, laat de band de luisteraar rustig de wereld van het album binnenstappen. Spaarzame instrumentatie zweeft rond het verhaal, blazers op de achtergrond terwijl het verhaal zich langzaam ontvouwt. Het voelt minder aan als het begin van een album en meer als de openingsscène van een noirfilm, het moment waarop de camera over een schemerig verlichte stad beweegt en je al aanvoelt dat de mensen erin op weg zijn naar problemen. Van daaruit introduceert The Set Up geleidelijk zijn personages. Het daarop volgende "Can You Get Me Out Of Phoenix" geeft het perspectief weer van iemand die reflecteert op de puinhoop van een leven dat gevormd is door fouten en gebroken beloftes. Het is klassieke Delines-vertelling: intiem, melancholisch en gebracht met een gevoel van stille berusting in plaats van melodrama. Die terughoudendheid geeft het nummer zijn emotionele diepgang. Het derde nummer "Jumping Off In Madras" vertelt een van de meest levendige verhalen, waarin een personage op een kruispunt in zijn leven staat. Zoals veel van Vlautin's beste nummers, voelt het minder aan als een traditionele tekst en meer als een kort verhaal op muziek, vol kleine details die de wereld tastbaar maken. Je kunt de plekken waar deze personages wonen bijna voor je zien: de vervallen stadjes, de eenzame snelwegen, de schemerige kamers waar moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.

Hierna volgt het meest aangrijpende moment van het album: "Dilaudid Diane", een delicaat pianostuk dat een hartverscheurend beeld schetst van verslaving. De arrangementen zijn prachtig ingetogen, waardoor Boone's zang centraal staat terwijl het verhaal zich ontvouwt. Het is het soort nummer dat niet meteen indruk maakt, maar langzaam bezinkt en bij elke luisterbeurt zijn emotionele diepte onthult. Tegen de tijd dat de laatste noten wegsterven, blijft er een zwaar gevoel achter dat moeilijk van je af te schudden is. De band blijft meester in het creëren van sfeer, en vooral in de rustigere momenten, een meeslepende sfeer. Nummers als "Keep The Shades Down" versterken de atmosfeer van de plaat en leunen nog meer op het rokerige, filmische geluid dat het handelsmerk van de band is geworden. Het is muziek gemaakt om 's avonds laat naar te luisteren, het soort muziek dat zich het meest thuis voelt in de vroege uurtjes, wanneer de wereld stil is en je gedachten oude herinneringen herbeleven. Naarmate het album zijn einde nadert, wordt de emotionele lading alleen maar zwaarder. "Walking With His Sleeves Down" is nog minimalistischer, waardoor Boone's stem bijna volledig blootgelegd wordt tegen een spaarzaam arrangement. Het is een beklijvende uitvoering die de eenzaamheid die door de kern van de plaat loopt, perfect weergeeft. Tegen de tijd dat het album het slotnummer, "The Last Time I Saw Her" bereikt, voelt de sfeer bijna spookachtig aan. Het instrumentale stuk fungeert als een ingetogen epiloog, waardoor het album langzaam wegsterft in plaats van te eindigen met een dramatisch slot.

Wat het album zo goed maakt, is de emotionele authenticiteit. Vlautin schrijft met enorm veel empathie voor de mensen in zijn verhalen en oordeelt nooit over hen, zelfs niet wanneer hun beslissingen hen naar duistere oorden leiden. Boone brengt ondertussen elke regel met een doorleefde ervaring over, waardoor die personages tastbaar aanvoelen. Samen creëren ze iets dat diep menselijk aanvoelt, een album vol kleine tragedies, fragiele hoop en momenten van stil begrip. Wie zich laat meeslepen door de sfeer, zal een zeer intense luisterervaring beleven met "The Set Up", waarbij The Delines één van hun meest sfeervolle en emotioneel aangrijpende albums tot nu toe hebben gecreëerd. Somber, prachtig en ingetogen krachtig, het is het soort album dat nog lang na de laatste noot blijft hangen. Het zou misschien voordelen hebben als ze een relatief goed bewaard geheim blijven en niet op officiële eindejaarslijsten terechtkomen. Hoe dan ook, ik weet zeker dat "The Set Up" in ieder geval op veel oprechte eindejaarslijsten zal verschijnen. Dus laten we de band maar voor onszelf houden.