MULATU ASTATKE @ DE ROMA BORGERHOUT, 27/03/16

De vader van de Ethiopische Jazz voorstellen aan de kenners en bekeerden hoeft uiteraard niet maar voor de anderen een kort overzicht met een aantal ijkpunten. De nu 72 jarige in het westen geschoolde Mulatu Astatke heeft er al een lange carrière opzitten zij het alleen in zijn thuisland en bij een kennerspubliek als zijn muziek in 2005 door filmmaker Jim Jarmusch wordt geleend voor de soundtrack van de film ‘Broken Flowers’ (met in de hoofdrol Bill Murray als don juan op leeftijd in een sombere rol gelijkaardig aan zijn personnage in het al even bevreemdende ‘Lost In Translation’, 2003). Op die soundtrack staan 3 nummers van Mulate Astatke allemaal afkomstig uit ‘Ethiopiques, Vol. 4: Ethio Jazz & Musique Instrumentale, 1969-1974’ (Buda Musique, 1998), een klassieker uit de reeks ‘Ethiopiques’ die Astatke geheel volspeelde met een mengeling van Ethiopische melodieën en latin-jazz. De muziek die Astatke voor het eerst 40 jaar geleden uitdacht klinkt vandaag nog even fris en eigentijds als toen in het swingende Addis Abeba van 1973, toen Astatke een signatuur “Ethio-jazz”stijl creeërde door het vermengen van latin-jazz met traditionele Ethiopische muziek. Jarenlang een goed bewaard geheim breekt Astatke in 2005 eindelijk door naar een internationaal publiek dankzij de soundtrack van Broken Flowers, de film van Jim Jarmusch. Zijn muziek wordt bovendien gesampled door hiphop-artiesten als Kanye West, Nas en Madlib. Decennia later kent hij een internationaal volgerspubliek wanneer zijn vroege opnamen verschijnen op heruitgaven cd’s in 2009 én komen er nieuwe opnamen van zowel ouder werk als nieuw origineel materiaal. In 2009 is er ‘Inspiration Information, Volume 3 dat wordt opgenomen met het Londense psyche-jazz, funk en hip-hop collectief The Heliocentrics waarmee hij in 2009 uitgebreid toert. In 2010 verschijnt ‘Mulatu Steps Ahead’ op het Britse label Strut dat de fusie tussen westerse en Ethiopische jazz verder doordrijft en in 2013 brengt het label JazzVillage (HarmoniaMundi) zijn laatste album ‘Sketches of Ethiopia’ uit dat refereert aan de in 1960 uitgebrachte L.P. ‘Sketches of Spain’ van Miles Davis en Gil Evans. Net zoals Davis verwijst de muziek naar een land: in het geval van Astatke naar zijn geboorteland Ethiopië. Aan het live front is Mulatu Astatke sindsdien alomtegenwoordig met ook hier in België spraakmakende concerten in 2009 (Depot Leuven, Minnemeers Gent), 2010 (Trix Antwerpen), 2011 (Vooruit Gent), 2012 (AB Brussel) en 2015 (Leuven Jazz) met telkens een groeiend aantal nieuwe vooral jonge mensen die zijn muziek ontdekken en waarderen. Zo kan het gebeuren dat op een doordeweekse woensdagavond geholpen door de aantrekkingskracht van de legendarische zaal maar liefst 1700 mensen de weg naar de Antwerpse Roma vinden. 


De laatste jaren boomt Ethio-jazz meer dan ooit met Mulatu Astatke als vaandeldrager. Toch vermijdt Mulatu om zijn comeback commercieel uit te melken met het slaafs herkouwen van een aantal Ethio-jazz klassiekers. Als muzikant, componist en arrangeur bouwt hij al decennialang aan zijn unieke blend van moderne jazz, traditionele Ethiopische muziek, latin ritmes, Caraïbische reggae en afro-funk. Na de boost met de Broken Flowers soundtrack zit Astatke terug in een creatieve periode boordevol energie om zowel die oude Ethio-jazz klassiekers nieuw leven in te blazen als nieuwe muziek te componeren. Nog steeds lijkt Astatke de weg vooruit te kiezen in plaats van zich al teveel op het verleden te richten. Mulatu’s handelsmerk, ethio-jazz met latin percussie en Afrikaanse funky ritmes blijft behouden maar niemand speelt ethio-jazz zoals hij met veel verschillende ritmes en gebruik van onorthodoxe toonsoorten. Daartoe doet hij een beroep op een keur van musici die met veel spelvreugde hun virtuositeit ten dienste stellen van de meester die door zijn aanwezigheid, inbreng en aansturing de muziek naar een hoger plan tilt waar volgens Astatke volmaakte harmonie ontstaat in de broeierige cocktail van jazz, funk, latin en traditionele Oost-Afrikaanse muziek.

Astatke is de rust zelve wanneer hij vanachter zijn grote vibrafoon in het midden, kalm bijna mysterieus de sfeer opbouwt omringd door zijn 7 muzikanten. De band bestaat uit stuk voor stuk getalenteerde muzikanten die zichtbaar van elke gespeelde noot genieten met zonder aan de anderen afbreuk te doen een bijzondere pluim voor de blazers Byron Wallen (trompet) en James Arben (tenorsax en fluit) en cellist Danny Keane die met hun gepassioneerd spel en inventieve solo’s zowel voor stuwkracht, kleur als publieke opwinding zorgen. Zij worden uitstekend aangevuld door Tom Skinner (drums), Richard Olatunde Baker (percussie), John Edwards (contrabas) en Alexander Hawkins (piano/keyboard). Astatke is zowel pianist, organist, vibrafonist, percussionist als componist en arrangeur. Al deze kwaliteiten komen aan bod in de selectie oud en nieuw uit Mulatu’s uitgebreide repertoire . Bijna alle nummers zijn terug te vinden op Mulatu’s absolute klassiekers New York - Addis - London - The Story of Ethio Jazz 1965-1975 (Strut, 2009 20 tracks) en Ethiopiques, Vol. 4: Ethio Jazz & Musique Instrumentale, 1969-1974 (Buda Musique, 1998 14 tracks) aangevuld met een paar nummers uit zijn recente albums.

Aan het begin van zijn concert zien we vooral een begeesterd vibrafonist die eigenzinnig de juiste klanken opzoekt in gearrangeerde composities waarin veel ruimte voor improvisatie voor de blazers en de niet aflatende maar geheel functioneel spelende ritmesectie van drums en percussie met contrabas en cello. “Dèwèl” zet meteen de bakens uit met een broeierige melange van donkere bas, piano en stuwende percussie waaruit ijle melodielijnen en solo’s komen bovendrijven. Dat Astatke voor kwaliteit gaat wordt duidelijk met de prachtige blaaspartijen van de trompet (Byron Wallen) en saxofoon (James Arben) en natuurlijk het vibrafoonspel van de bandleider zelf. De melodie van “Yèkèrmo Sew” bekend uit ‘Broken Flowers’ bulkt van de weemoed in een zacht wiegende kadans van sax en trompet dat zich geleidelijk aan ontpopt tot een uitgesponnen stuk met veel congas percussie en een heftige trompetsolo waarna de melodielijn herneemt. Mulatu beschikt zelf over een set-up van 2 congas, 2 bongo’s en 2 timbales en voegt percussie toe. Het aansluitende “Nètsanèt” is een schoon voorbeeld van oude Ethio-jazz, een samengaan van Ethiopische melodieën en jazz voor het bekomen van een onderhuids broeierige nachtclubsfeer voortgebracht door de analoge klanken uit Mulatu’s Rhodespiano. Naarmate het concert vordert laat Mulatu meer het initiatief over aan zijn bandleden terwijl hijzelf op de maat meetikt op zijn congas of  timbales zoals bij het dramatisch aangezette “Azmari” dat met zijn meerlaagse polyritmische bewegingen vertaald in groovende klanken met veel Afrikaans slagwerk uitgroeit tot een kakafonisch dan wel bedwelmend stuk psychedelica. ‘Motherland’ start met een donkere intro met enkel wat cello en vibrafoon die de sfeer oproept van een soundtrack voor een politiethriller uit de jaren ’70 waarna trompet het overneemt voor een smooth langgerekte late-night soul trip, opgepept met latin percussie, kippevel! Cubaanse ritmes lopen als een rode draad in het met veel percussie geladen “Way To Nice” met een knipoog naar “Oye Como Va” (cfr. Santana, Tito Puente). Onweerstaanbaar wordt de groove van “Yègellè Tezeta” met keyboardspeler Alexander Hawkins aan de Rhodes piano, een nummer waarvoor Ethio-jazz lijkt uitgevonden terwijl de uitvinder zelf zich beperkt tot wat tintelende percussie op timbales. Maar vergis u niet, terwijl de veelzijdige virtuoos van het uitstekende spel van zijn medemuzikanten geniet heeft hij alles onder controle want hoe geïmproviseerd er ogenschijnlijk wordt gespeeld alles verloopt uiteindelijk binnen de structuur van het nummer door een perfect op elkaar ingespeelde band. Aandoenlijk is de wijze waarop de goedlachse Mulatu gedurende het hele optreden voor elke aankondiging naar de microfoon gaat en enthousiast zijn bandleden bewierookt terwijl hij voor het publiek nauwelijks hoorbaar is omdat zijn microfoon zo goed als dicht staat in de geluidsmix die zeker in het begin ronduit erbarmelijk was. Maar dat doet niets af aan Mulatu’s composities die als geen ander swingen, niet tot het uitlokken van danspasjes maar van het bedwelmende, kosmisch meevoerende soort dat lichaam en geest in evenwicht brengt. Werden traditionele instrumenten tot nu toe achterwege gelaten dan worden ze alsnog opgevoerd als showelement voor m.n. geluiden van een ngoni (een malinees tokkelinstrument) en een grote schelp in het finale “Yèkatit” (Astatke’ s eerbetoon uit 1974 aan de ontluikende revolutie die Keizer Haile Sellassie zou verdringen) tot jolijt van een uitgelaten publiek dat Mulatu terug naar het podium joelt voor de encore. Met de ogenschijnlijk lieflijke maar cool groovende pianoballade “Mulatu” - zijn signatuur song - neemt Mulatu Astatke afscheid van het publiek. Voor de nieuwkomers een betoverende kennismaking met Mulatu’s wereld, voor de getrouwen een energiek feestje van bezwerende Ethiopische ritmes, vreemde grooves en spetterende solo’s.  

Marc Buggenhoudt

Foto © JiVe

meer foto's © JiVe

Setlist
1.intro (Tsome Digua)
2.Dèwèl (1972)/( Mulatu of Ethiopia, 1972 / Inspiration Information, Volume 3: The Heliocentrics, 2009)
3.Yèkèrmo Sèw (1974) /(Broken Flowers Soundtrack, 2005)
4.Nètsanett (1974)
5.Azmari/ Chic-Chica (Sketches Of Ethiopia, 2013)/ (Plays Ethio-Jazz, LP 1989/(Inspiration Information, Volume 3: The Heliocentrics, 2009)
6.Motherland (Plays Ethio-Jazz, LP 1989/ Sketches Of Ethiopia, 2013)
7.Way To Nice (Mulatu Steps Ahead, 2010)
8.Yègellé Tezeta (Single, 1972) / (Broken Flowers Soundtrack, 2005)
9.Yèkatit (1974)
Encore
10.Mulatu (1972) )/( Mulatu of Ethiopia, 1972/ Inspiration Information, Volume 3: The Heliocentrics, 2009)

Ethiopiques, Vol. 4: Ethio Jazz & Musique Instrumentale, 1969-1974’ (Buda Musique, 1998)
New York - Addis - London - The Story of Ethio Jazz 1965-1975 (Strut, 2009)
Mulatu Astatke – Ethio-Jazz (1974)


 

Artiest info
website  
facebook  

DE ROMA, BORGERHOUT - 27/01/16