SAZ’ISO - AT LEAST WAVE YOUR HANDKERCHIEF AT ME

Dat ze bij Glitterbeat niet veel belang hechten aan grenzen, weten we al wel even: het is een label dat muziek uit alle hoeken van de wereld onder de aandacht probeert te brengen en in die lijn krijgen we dezer dagen de kans kennis te maken met muziek uit een Europees land, dat zowat in onze achtertuin ligt, maar waar we, omwille van het communistische regime dat er decennia lang de plak zwaaide, zo goed als niks over weten. Dat Tirana de hoofdstad van Albanië is, zullen de meesten onder ons nog wel kunnen reproduceren, maar als je naar de naam van twee andere steden gaat vragen, moeten de meesten passen, zoveel is zeker. Daar is het des te fijner, nu te mogen meemaken hoe de gelauwerde producer Joe Boyd dit project, dat de ondertitel “The Joys and Sorrows of Southern Albanian Song” meekreeg, uitdokterde en tot bij onze oren brengt onder de vorm van een ongelooflijk mooie plaat.

Boyd werkte in 2011 aan een driedelige reeks rond de muziek van Albanië, toen hij via zijn medewerkster en producer Lucy Duràn in contact kwam met Edit Pula, een Albanese artieste en groot voorvechtster van het behoud van de traditionele muziek uit het zuiden van Albanië. In 2014 werd één en ander concreet, toen hij uiteindelijk zelf naar het land reisde en daar zwaar onder de indruk kwam van de omgeving en van de regionale muziek. Plannen werden gesmeed, een Kickstartercampagne volgde en een groep goeie muzikanten werd bijeengebracht en dat werd de basis voor deze plaat, die niks minder en niks meer is dan een soort audio-documentaire over de Saze-muziek.

De groep draait voornamelijk om de stemmen van Donika Pecallari en Adrianna Thannou, twee vrouwen, die al heel lang een flinke reputatie opgebouwd hadden als zangeres, maar die, omwille van de repressie onder het regime, uitweken naar Athene. Op deze plaat doen zij het meeste zangwerk en wat daarbij als eerste opvalt, is de knappe manier waarop deze twee, in wezen danig verschillende, stemmen, zo wonderlijk harmonieus kunnen samenklinken. Op een aantal van de songs wordt de tweede stem echter gezongen door een oud-stadsgenoot van de dames: ook Robert Tralo is afkomstig uit Përmet afkomstig en, hoewel hij al in de vroege jaren ’80 met Adrianna samen had gezongen, liet hij, bij de val van het regime, de muziek ongeveer varen en volgde zijn roeping: hij werd priester in de Orthodoxe kerk en zingt alleen nog sporadisch en enkel buiten zijn parochiegrenzen.

Van oorsprong is de muziek waar het hier o draait, een puur vocale aangelegenheid, maar vanaf het einde van de 19de eeuw deden de zogeheten “getemperde” instrumenten hun intrede en kreeg je het ontstaan van de Saze-ensembles, waarin klarinet en viool de traditionele rollen van de eerste en tweede stemmen begonnen over te nemen en de luit de iso-lijn voor haar rekening nam. Die iso-lijn, kun je nog het beste vergelijken met wat er bij een doedelzak gebeurt: één pijn produceert aldoor dezelfde grondtoon en de muzikant fladdert daar omheen met de noten die hij uit de andere pijp haalt. Zo ging het dus ook bij de Saze van Zuid-Albanië dat, we mogen dat niet vergeten, letterlijk op een knooppunt van verschillende culturen ligt.

Naast luit, viool en klarinet, kwamen er gaandeweg ook andere instrumenten in beeld en met name de darren of handtrom -te vergelijken met de bodhran- en de fluit werden toegevoegd, zodat het ensemble meer mogelijkheden kreeg, voornamelijk wanneer meer feestelijke nummers werden gespeeld en gezongen. Niet vergeten; het gaat hier om volksmuziek en die dient overal ter wereld als begeleiding bij grote gelegenheden, van geboorte via huwelijk tot dood, met alle varianten die je daar tussenin maar kunt bedenken. Op die manier kwam er dus een ensemble van acht doorgewinterde muzikanten tot stand en zij kozen in totaal vijftien liederen en dansen uit, die representatief zijn voor het Saze-genre: leven en dood, liefde en verdriet, de dingen die het leven van de gewone man tekenen en bepalen komen hier aan bod en ik wil maar één ding meegeven: de titel van de plaat komt uit “Penxherene e zotrise date”, waarin een jongeman zijn onbereikbare geliefde toezingt. Hij kan niet tot bij haar komen en vraagt haar dus tenminste even met haar zakdoek te wuiven, zodat hij weet dat ze van hem houdt. Mooi toch?

Voor het overige kan ik u maar één ding aanraden: geef deze CD een kans en beluister ze grondig: u weet niet wat u overkomt ! Dit is een waterval van schitterende zangmelodieën en aanstekelijke dansen. Een perfecte kennismaking met de muziek van de zo nabije, maar net zo onbekende buren van het zuiden van Albanië. Mijn overleden moeder zei het altijd al: er zijn maar drie soorten muziek: goeie, slechte en diegene, die je nog niet kent en dat ik de grootste groep. Ze krijgt weer maar eens gelijk. Heerlijke plaat is dit !

(Dani Heyvaert)

 


 

Artiest info
   
 

label : Glitterbeat Records
distr.: Xango

video