NIELS VAN HEERTUM - JK’S KAMER +50.92509° + 03.84800°

Ik hoef , zo denk ik toch, Niels Van Heertum niet echt meer voor te stellen in deze kolommen. Dat deed ik in het verleden al wel eens, naar aanleiding van zijn samenwerking met Nils Økland en Linus en toen wees ik ondermeer op ’s mans bijzondere zorg voor het visuele aspect van zijn werk. Dat is deze keer niet anders: ze is verpakt in een heel mooie hoes, een zeefdruk eigenlijk, van Levi Seeldraeyers, de man die bij Smeraldina-Rima, het huis waar deze CD uitgebracht wordt, wel eens vaker voor erg fraaie uitgaves zorgt en deze keer een foto van Sergej Prokudin Gorski gebruikte.

De titel schijnt eenvoudigweg te verwijzen naar de coördinaten van Niels’ huis ergens in onze provincie Oost-Vlaanderen en de muziek op de plaat -vier tracks en veertig minuten lang, kun je eigenlijk perfect samenvatten als “de zoektocht naar de lange noot”. Niels speelt euphonium, zoals we weten, maar hier gebruikt hij ook tuba, trompet en electronica om de vier stukken, die wat mysterieuze titels als “Stroom”, “Schim”, “Tocht” en “Zon” dragen, helemaal in z’n eentje op te nemen. Dat zijn echt heel bijzondere stukken geworden, die, laten we eerlijk zijn, niet voor beginnersoren bestemd zijn: ze vragen om aangehouden aandacht, om een bepaald soort onthaaste instelling en een zekere vorm van ontvankelijkheid, die maakt dat je je als luisteraar niet laat leiden door verwachtingspatronen die mee gecreëerd worden door de geluiden -inclusief de muziek-, die je dag in, dag uit te verwerken krijgt.

Nee, hier moet je een beetje “Zen” voor zijn en mee kunnen gaan in wat op de hoes afgedrukt staat: “anderzijds, als ik niet nadenk over wat komen gaat, hoef ik mij niet te haasten en kan ik wat langer in dit moment verwijlen”. Ik denk dat we dat soort instelling wel allemaal nastreven, maar dat het precies het nastreven is, dat ons belet het ooit te bereiken, tenzij we een handje geholpen worden. Bij voorbeeld door muziek als deze, die soms minutenlang op één en dezelfde noot of toon voortglijdt en die, slechts door bepaalde combinaties in intensiteit en densiteit en gebruik van de ademhaling, de indruk wekken zich tot een melodie te kunnen ontwikkelen.

Ik hou van het werk van Niels en dus kon ik me nogal vlot laten gaan: je moet de man gewoon vertrouwen en weten dat hij het goed met je meent. Hij neemt je mee naar een heel eigen universum, maar hij levert je ook netjes weer thuis af. Als je terug bent van de reis, ben je echter van alle overbodigheid verlost. Bij “Stroom” hoor je misthoorns, je waant je ergens aan een erg brede rivier, waar je slechts omgeven wordt door het glijden van het water, het zachte ruisen van de wind en waar een boot, die je misschien ook echt zult zien, maar misschien ook niet, zijn aanwezigheid al uren vooraf duidelijk maakt. Dat schept spanning, verwachting, je hoopt tegelijk dat-ie komt en toch weer niet.

“Schim”, dat erop volgt, is anders. Het suggereert een naderend onweer, of een kolonie vijandige tanks die, heel in de verte komen aanrollen. Dit is dreigend en zwaar, maar niet bombastisch. Kan dat? Ja, dat kan: door een serie kort aangehouden noten wordt de dreiging onderbroken, al komt ze ook meteen terug. Het stuk komt zo echter tot een soort dynamiek, die het dreigende helemaal beheersbaar houdt. Bij “Tocht”, een woord dat sowieso meerdere betekenissen heeft in onze taal, speelt de lucht, in casu de adem een cruciale rol, mede door de gebruikte effecten. Dit leidt tot een stuk dat echt puur om “geluid” draait en wat abstracte vertalingen van allerlei vormen van luchtverplaatsing (zucht, tocht, wind, geruis, suizen zoals bij een voorbij rijdende trein, de af- en aan rollende golven aan zee…). Da’s best wel een moeilijk stuk, maar daarom niet minder interessant.

Afsluiter “Zon” is, een kwartier lang, de kers op de taart: hier doet de electronica wonderbaarlijk werk middels allerhande loops, die je weer in meer herkenbare omgeving brengen. Na de dreiging, komt de geruststelling, zoiets. Ik betrapte mezelf zowaar meermaals op het produceren van een glimlach, die door mijn huisgenoten wat vreemd werd bekeken, maar die enkel betekende dat de plaat haar effect niet gemist had: ze slaagde erin mij een aantal keer in het hier en nu van het moment te laten vertoeven, wat kennelijk de bedoeling was. Tja, wat kan een mens daaraan toevoegen: dit is van een adembenemende schoonheid, die je, als luisteraar de kans aanreikt om enige tijd vrede met jezelf te hebben. Bestaat er eigenlijk iets mooiers?

(Dani Heyvaert)

 


Artiest info
Website  
 

video