TOM DE SMET & FELIX HUYBRECHTS - LUCHTSCHIPPERS, WERELDSTERREN & WEEKENDHIPPIES - Boek + CD

“Een halve eeuw café De Muze in woorde en beeld”, zo luidt de ondertitel van dit boekwerkje dat niet geheel toevallig mee bedacht werd door Felix Huybrechts,de man achter het in deze kolommen al veelvuldig geprezen Antwerpse Starman-platenlabel. Felix is duidelijk een man die iets heeft met (muziek)geschiedenis en je kunt hem bezwaarlijk kwalijk nemen dat hij, vanuit die achtergrond, de behoefte voelde om een aantal verhalen over De Muze op papier te (laten) zetten. Dat café aan de Melkmarkt heeft namelijk voor zeer velen onder ons heel veel betekend en nu het vijftig jaar bestaat (en al in paar keer ei zo na ophield te bestaan), was het moment kennelijk rijp om een aantal van de nog levende protagonisten aan te spreken en uit hun mond hun verhaal te horen.

De Muze was een vrijplaats, in menige betekenis van dat woord en dat het al een halve eeuw lang kan gedijen op een matige steenworp van het Schoon Verdiep, is kenschetsend: dat kan alleen omdat “de” Antwerpenaar in speciaal mannetje is, dat lak heeft aan conventies, dat als vanzelfsprekend de middelvinger opsteekt tegen alles wat naar gezag zweemt, dat weinig last heeft van (valse) bescheidenheid en dat over het vermogen beschikt een netwerk van gelijkgestemden rond zich te verzamelen. In het geval van De Muze zijn een aantal van die sleutelfiguren uitgegroeid tot regelrechte symbolen in de kunsten van vandaag: Wannes, Ferre Grignard, Fred Bervoets, Panamarenko..hun namen klinken overal als klokken,.maar ook stichters Tone Pauwels en  Walter Masselis en huidige uitbater (al sinds 1967)Jan van den Braak hebben bij velen onder ons diepe indruk nagelaten. Zelf was ik pas 9 toen de Muze haar deuren opende en dus moet ik er voor het eerst pas geweest zijn, toen het café al 8 tot 10 jaar draaide, maar in elk geval kan ik bevestigen: er zijn memorabele avonden geweest in De Muze, zowel op muzikaal vlak, als wat politiek betreft. De Muze staat symbool voor het “alternatieve”, waar de Antwerpenaar, de Sinjoor, zo trots op is. Je was er welkom, al had je in hun oren in vreemd accent, zodra je van voorbij Mechelen afkomstig was.

Enfin, dit verhaal, of deze verzameling verhalen verdient het voor het nageslacht bewaard te blijven, want je voelt het nu toch wel aankomen: het Antwerpen van vandaag is allang niet meer dat van vijftig jaar geleden en ik ben bang dat De Muze gaat verdwijnen, samen met de nog schaarse overblijvers van de hoogtijdagen. Het klimaat in de stad is danig veranderd en vandaag word je geacht niet zelfstandig te kunnen denken, laat staan dat je nog zou mogen uiting geven aan je afwijkende meningen, maar we dwalen af. De vraag mag gesteld worden of dit boekje ook van nut en betekenis kan zijn voor wie nooit in voet in De Muze binnenzette. Het antwoord is in volmondig “ja” en wel hierom:
-het is knap geschreven, in een vlotte, hedendaagse taal en het verliest zich niet in blinde adoratie: de auteurs hebben kennelijk genoeg binding met en tegelijk voldoende afstand van hun onderwerp, om niet klakkeloos alles op te hemelen.
-De Muze is echt wel een instituut, dat in flinke mate het muzikale en anderszins artistieke landschap in dit land mee getekend heeft
-de foto's in dit boek, maken je in veel gevallen meteen veertig jaar jonger dan je vandaag bent. En vele ervan zijn van de toen nogal alomtegenwoordige Raoul van den Boom, de man die in zijn eentje de zwarwitte kunstfotografie lijkt uitgevonden te hebben.
-het boek bevat een CD. En wat voor één: Huybrechts zou zichzelf niet zijn, als hij niet één van de meest gezochte platen van toen in CD-vorm bij dit boek had gestopt. Ik heb het over de fameuze LP “De Muze” uit 1967, waarop telkens twee songs staan van Ferre, Wannes, Jan De Wilde, zingende dokwerker Lode De Ceuster, huidig Internationaal Strafrechter Christiane van den Wijngaert, The Balladeers en Endatteme.

Alleen al hiervoor zou je dit boekje in huis moeten halen, maar ook omwille van al wat ik hierboven al schreef: dit is onmisbaar voor de boekenkast van al  wie vanaf ongeveer 1950 geboren is en vandaag nog met muziek bezig is. Voor al wie de provotijd en de happenings nog heeft meegemaakt of erover las. En voor de kinderen en kleinkinderen van eerstgenoemde categorie. Echt: een heel fijn boek en dito CD!

(Dani Heyvaert)